Krijg jij stress van de feestdagen?
Het einde van het jaar is weer in zicht: korte dagen, koud weer en drukke agenda’s. Ineens voelt trainen als een opgave, terwijl chocoladeletters, borrels en kerstdiners overal opduiken. Dat kan best demotiverend voelen, zeker als je net zo lekker bezig bent met fit worden.
Maar: het is kerst, en kerst hoort je leven te verrijken, niet te verpesten door stress over je gezondheidsdoelen. En je kan prima leuke feestdagen hebben zonder daarbij je doelen uit het oog te verliezen. In deze blog laten we je zien hoe.
Onderzoek laat al jaren zien dat veel mensen tijdens de 6-8 weken rond de feestdagen ongeveer een halve kilo tot een kilo aankomen (1, 2). En dat hoeft geen probleem te zijn, zolang je het in het nieuwe jaar weer verliest. Maar onderzoek laat ook zien dat veel mensen dit gewicht niet verliezen (2). Als je dat elk jaar doet ben je in 10 jaar tijd, zo’n 5-10 kg zwaarder en dat ga je wel merken.
Dit effect is veel minder sterk in mensen die bewust met hun gezondheid bezig zijn
Er is ook goed nieuws. Mensen die het hele jaar aandacht besteden aan gezonde voeding en beweging, komen tijdens de feestdagen zelden echt veel aan. Hoewel het gemiddeld dus een halve kilo is, kan de gewichtstoename per individu veel verschillen. Mensen met overgewicht komen meer aan dan mensen met een gezond gewicht (3).
Dus als je het hele jaar door goed in je ritme zit van trainen en gezond eten gaan de feestdagen dat niet ineens ongedaan maken. Je gezondheid wordt niet bepaald door één maand. Het draait vooral om wat je de rest van het jaar doet. Sommige maanden bevatten nu eenmaal meer kerstkransjes dan andere. Dat hoeft je progressie totaal niet te verpesten, en dit is waarom.
Wat bepaalt je gewicht?
Hoeveel energie of calorieën je lijf nodig heeft hangt vooral af van hoe groot je bent, de verhouding vet en spiermassa en hoeveel je beweegt. Of je aankomt, op gewicht blijft of gewicht verliest hangt af van de balans met wat je eet en drinkt. Krijg je meer calorieën binnen dan je verbrandt, dan kom je aan, is het minder dan val je af.
De combinatie van feestdagenstress, minder ritme, minder bewegen en meer sociale eetmomenten maakt dat veel mensen wat meer eten, minder bewegen en daardoor wat vaker in een calorie-overschot zitten en dus aankomen. Maar de schade is waarschijnlijk minder groot dan je denkt: het gewicht op de weegschaal zegt niet alles, het kan je namelijk niet vertellen waar het extra gewicht uit bestaat. Als jij na je kerstdiner op de weegschaal staat en ineens 2 kg zwaarder bent, is dat niet allemaal vet.
Je moet bijna 8000 kcal extra eten (dus dat komt bovenop je dagelijkse behoefte) om 1 kg vet aan te komen. Dit is ongeveer omdat het exacte aantal kan verschillen per persoon afhankelijk van hoeveel overgewicht je hebt, hoe lang je al op dieet bent en andere factoren buiten je controle zoals genen. Dat is hoe dan ook een uitdaging: 8000 kcal is bijvoorbeeld zo’n 12 flessen wijn, of 9 pizza’s. Zelfs als je heel erg je best doet ga je dat niet voor elkaar krijgen met 1 kerstdiner.
Wat dat extra gewicht dan wel is? Vooral water, omdat je vaak zouter en koolhydraatrijker eet dan normaal. Hierdoor houd je meer vocht vast. Maar het is ook simpelweg meer voedsel in je darmen dat voor extra gewicht zorgt. Als je een paar dagen na je kerstdiner op de weegschaal staat trekt zich dat vaak weer recht.
Toch krijgen veel mensen stress van de feestdagen. Onder onze cliënten zien we vaak een van de twee manieren om hiermee om te gaan: sommige mensen gaan nog strikter op dieet in anticipatie op hun kerstdiner om de schade te beperken en anderen kijken nergens meer naar en besluiten 1 januari wel weer opnieuw te beginnen. Beide aanpakken zijn wat ons betreft niet ideaal.
Twee typen december-dieters
Beide groepen reageren op eindejaarsstress, alleen op totaal verschillende manieren.
1. De ‘strenge planner’ – alles onder controle, tot het misgaat
Deze groep gaat in december eerst extreem streng doen. Heel weinig eten, koolhydraten schrappen, leven op sla en komkommers, elke dag hardlopen of andere excessieve cardio: alles ‘om ruimte te maken’ voor kerst. Maar restrictie gevolgd door overvloed resulteert in binge-gedrag.
Niet zo gek dus dat als het dan eenmaal kerst is, deze groep helemaal losgaat. Ze eten veel meer dan het plan was want in hun hoofd hebben ze die ruimte omdat ze zichzelf zo lang alles ontzegd hebben. Het resultaat is dat je meer gaat eten dan je wilt, en vervolgens voel je je daarover schuldig en schiet je weer terug in de restrictie voor het nieuwe jaar. Januari start je uitgeput in plaats van opgeladen en dit kost je veel meer moeite dan nodig om balans te vinden.
Daarnaast heeft dit yoyo-gedrag een ongezonde bijwerking: de verhouding vetmassa en spiermassa verslechtert. Jezelf eerst uithongeren zorgt ervoor dat je veel spiermassa verliest, zeker als je ook minder krachttraining doet omdat je December agenda chaos is. Dit gewicht kom je vervolgens weer aan als vet als je een aantal dagen meer eet en deze extra kcal niet inzet in de gym. Dit zorgt ervoor dat je aan het einde van de feestdagen een ongezondere lichaamscompositie hebt, dus meer vetmassa en minder spiermassa, ook al is je gewicht hetzelfde als begin december.
2. De ‘ik begin wel weer in januari’-opgever
Het tegenovergestelde zien we ook: deze groep laat december volledig los en kijkt in december nergens naar. Geen sportschool, geen planning, zeggen “ja” tegen elke kerstborrel, het is de ultieme december-sabbatical. December voelt als het laatste avondmaal waarin er nog even flink genoten moet worden omdat het 1 januari even afgelopen is. Je geeft jezelf ongelimiteerd toestemming om alles te doen en laten waar je zin in hebt.
Maar het eindresultaat is wel vergelijkbaar met de eerste groep: ze eindigen de feestdagen uitgeput en in plaats van opgeladen en de omslag naar januari wordt extreem:
- van elke dag borrels naar elke dag salades
- van 0 workouts naar 6 workouts per week
- van geen structuur naar 100% discipline
Deze omslag is vaak te groot en niet vol te houden, waardoor al deze goede voornemens tegen de tijd dat het februari is alweer verleden tijd zijn. Gezonde gewoontes groeien door kleine aanpassingen, stap voor stap te implementeren, waardoor je ze voor lange tijd vol kunt houden, niet door extreme sprongen.
Hoe je 2026 start zonder stress
Gezond leven en leuk kerst vieren kan prima samen. Of je wel of niet met je gezondheid bezig bent, moet niet afhangen van de tijd van het jaar, want dan ga je nooit lange termijn resultaat halen. De sleutel is balans vinden en matigen, en dat is niet zo onmogelijk als je nu misschien denkt. Zoals gezegd moet je echt heel veel extra eten om 5 kg vet aan te komen in 2 dagen, die kans is dus klein maar nergens naar kijken is ook niet verstandig.
Met deze praktische tips begin je 2026 opgeladen en vol energie:
- Geen december crash diëten: Voorkom dat je jezelf gaat uithongeren om vervolgens alles te eten dat los en vast zit. Focus op eiwitten en veel groente/fruit in elke maaltijd. Als je in de avond een uitgebreid kerstdiner hebt, kun je de dag erna prima een maaltijd overslaan. We adviseren dit nooit voor, maar altijd erna te doen om te voorkomen dat je uitgehongerd aan tafel gaat, en daardoor veel meer eet dan je van plan was. Het is mentaal makkelijker om de dag erna een maaltijd over te slaan omdat je dan nog vol zit.
- Blijf bewegen, maar verwacht geen perfecte trainingsweken: voorkom dat je de hele kerst binnen bij de kachel zit. Blijf trainen en accepteer dat dat misschien wat minder consequent lukt vanwege rommelige weken met feestdagen/gesloten gyms en zoek eventueel naar alternatieve vormen van beweging. Maak bijvoorbeeld een wandeling met familie of vrienden in plaats van nog een kerstborrel.
- Zeg eens een keer nee: Je hoeft niet bij elke kerstborrel te zijn omdat je bent uitgenodigd. Je hoeft niet elk dessert/snack/borrelhap/oliebol te proeven omdat het er staat. Je hoeft niet elke ronde mee te drinken. Selectiviteit is geen ongezelligheid: het is zelfzorg. Kies de momenten waar je het meest naar uitkijkt en van geniet. Hoe vaak staan we niet op de zoveelste kerstborrel die meer als verplichting voelt dan als iets leuks? Hoe vaak eten we niet toch nog een dessert ondanks dat we vol zitten en eigenlijk genoeg hebben maar onze gastheer/vrouw niet teleur willen stellen? Doe jezelf een plezier en stop daarmee.
Kerst gaat vooral over genieten met vrienden en familie, dus focus je daarop. Probeer zoveel mogelijk je routine vast te houden met trainen en actief te blijven, maar accepteer dat het minder efficiënt gaat zijn dan de rest van het jaar en dat is oké.
Geniet zonder schuldgevoel van je kerstdiner, maar blijf luisteren naar je lijf en stop als je vol zit. Kies je borrels/feestjes bewust en zeg wat vaker nee.
Met meer balans december doorgaan in plaats van een “alles of niks” aanpak gaat je helpen om Januari opgeladen en energiek te beginnen. Met meer energie, minder stress, betere gewoontes en vooral: veel meer mooie herinneringen. Dus door bewuster te kiezen voorkom je dat feestdagenstress de regie overneemt.
Wil je december met minder druk doorkomen en in het nieuwe jaar starten met meer balans, energie en vertrouwen in je gewoontes? En merk je dat stress tijdens de feestdagen jouw gezonde routine soms onderuit haalt? Klik dan hier en vul het contactformulier in. Dan kijken we samen hoe jij gezonde keuzes maakt die wél vol te houden zijn, in december én daarna.
Referenties
- Schoeller, Dale A. "The effect of holiday weight gain on body weight." Physiology & behavior 134 (2014): 66-69.
- Guerrero‐Magaña, Diego E., et al. "Interventions for the prevention of weight gain during festive and holiday periods in children and adults: A systematic review." Obesity Reviews 26.1 (2025): e13836.
- Abdulan IM, Popescu G, Maștaleru A, Oancea A, Costache AD, Cojocaru D-C, Cumpăt C-M, Ciuntu BM, Rusu B, Leon MM. Winter Holidays and Their Impact on Eating Behavior—A Systematic Review. Nutrients. 2023; 15(19):4201. https://doi.org/10.3390/nu15194201
